Het was een vaak door Christian Van Thillo uitgesproken wens: een televisiezender in Nederland. Het werd RTL, waarvan de streamingdienst Videoland misschien nog wel belangrijker is dan de tv-stations. Er was geduld nodig, veel geduld. Anderhalf jaar nam de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de tijd om onderzoek te doen naar de gevolgen van de overname.

“Dat is inderdaad lang”, zegt directeur Legal & Regulatory Affairs Marc van Breda. “Ondanks dat er weinig overlap zat tussen de activiteiten van RTL en DPG Media, valt het te begrijpen dat de ACM tijd nodig had om zorgvuldig te kijken naar de overname van RTL waarbij alle mediatypen – nieuwsmedia, magazines, radio, televisie, streaming en online – samenkomen in één bedrijf. Dat gegeven maakte dit ook voor ons, na de overnames van Wegener en Sanoma, tot een bijzondere ervaring.”

Marc kijkt met tevredenheid terug op het proces. Dat doet ook Lucas Tordoir, die destijds senior legal counsel was; inmiddels is hij manager Legal Nieuwsmedia, Magazines & Online Services. Lucas: “Ondanks het feit dat je het proces nauwelijks kunt beïnvloeden, laat staan controleren, en dat je op de meest ongewenste momenten, denk aan vrijdagmiddag, uiterst gedetailleerde vragen krijgt. De ACM werkt op een heel eigen manier, in een door hen bepaald tempo maar altijd met hoogwaardige professionals.”

Vragen, vragen, vragen. Het waren er in totaal meer dan 250. In de kern gaat het de ACM slechts om één vraag: worden de bedrijven samen niet te machtig op de markten waarop zij actief zijn? Bij het onderzoek van de ACM staan de gevolgen voor de consument centraal. Zijn er risico’s dat de prijs van producten of diensten sterk stijgt of de kwaliteit ervan afneemt?

Zorgen bij concurrenten

De ACM betrok onder meer concurrenten en belangenorganisaties in haar onderzoek. Mediahuis, de NPO, Talpa, Het Financieele Dagblad, ANP, NOS, de journalistenvakbond NVJ, ze hadden allemaal zorgen over de gevolgen van de overname. Adverteerders zouden niet meer om DPG Media heen kunnen, DPG Media zou te machtig worden als werkgever/opdrachtgever voor journalisten en DPG Media zou een dusdanige onderhandelingspositie krijgen dat het persbureau ANP zijn wil kan opleggen, waren enkele van de bedenkingen.

Intensief onderzoek

Er werd zeer intensief onderzoek gedaan. De ACM sprak met een kleine veertig stakeholders, maar stuurde bijvoorbeeld ook vier eigen mensen twee hele dagen de vloer op bij radiozenders Qmusic en JOE om daar over de schouders mee te kijken bij de advertentieverkoop. Ook interviewde de ACM enkele hoofdredacteuren. Zelfs contractonderhandelingen met het ANP van jaren geleden moesten op tafel komen. Idem: het verloop van cao-onderhandelingen en de ontwikkeling van arbeidsvoorwaarden vanaf 2010. Maar op al deze punten kregen bezwaarmakers nul op het rekest. Op al die terreinen blijft voldoende concurrentie of tegenmacht bestaan, oordeelde de ACM.

Het onderzoek concentreerde zich uiteindelijk op één vraag: krijgt DPG Media een te sterke positie als aanbieder van algemeen online nieuws? Gaat de nieuwsconsument erop achteruit als de eigenaar van AD, NU.nl, de Volkskrant en Trouw, ook eigenaar wordt van RTL Nieuws? Marc: “De ACM betrok de pluriformiteit in haar onderzoek, mede op advies van het Commissariaat voor de Media. NU.nl en rtlnieuws.nl, platforms die leven van advertenties en niet van abonnee-inkomsten, zouden van elkaar artikelen kunnen overnemen, bijvoorbeeld op het gebied van sport of economie, waardoor het bedrijf efficiënter wordt, maar de verscheidenheid van de onlinenieuwsvoorziening afneemt. Met die vraag begaf de ACM zich op onontgonnen terrein. Maar we begrepen waarom de ACM hiernaar wilde kijken, gegeven de cruciale rol die de pluriforme nieuwsvoorziening speelt in onze democratische samenleving.”